Περί δικαιώματος και συναίνεσης

Μετά την εξ ορισμού σχέση μεταξύ «προόδου» και «ελευθερίας» που προτείνει ο  Γ. Κοντογιώργης και την οποία παρουσιάσαμε στην προηγούμενη δημοσίευση, ο ίδιος συνεχίζει, αποσαφηνίζοντας με ιδιαίτερα απλό τρόπο τις πολυχρησιμοποιημένες έννοιες της «συναίνεσης» και του «δικαιώματος» συνδέοντάς τες και αυτές με την έννοια της ελευθερίας. Η πρώτη χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από τους «εκσυγχρονιστές» πολιτικούς  τα τελευταία 20 χρόνια ενώ η δεύτερη έχει γίνει η σημαία όλων των τελευταίων ιμπεριαλιστικών πολεμικών εξορμήσεων (Γιουγκοσλαβία, Ιρακ, Αφγανιστάν) αλλά και μιας συγκεκριμένης μεταμοντέρνας αριστεράς (οι τονισμοί και οι υπογραμμίσεις δικοί μου):

«…ποιά είναι η ελευθερία που βιώνει η εποχή μας; Η νεοτερικότητα, όχι μόνο δεν αποκρύπτει, αλλά και επαίρεται ότι είναι η ατομική ελευθερία. Συνομολογεί, επομένως, ότι η κοινωνία της δεν είναι αυτόνομη (δηλαδή ελεύθερη) ούτε στο κοινωνικό ούτε στο πολιτικό πεδίο.
[…] Για να καλύψει το κενό που δημιουργεί η απουσία κοινωνικής και πολιτικής ελευθερίας, η νεοτερική ιδεολογία εισήγαγε δυο θεμελιώδεις έννοιες τις οποίες σκοπίμως τις εξομοιώνει με την ελευθερία: του δικαιώματος και της συναίνεσης. Η έννοια της συναίνεσης υπονοεί ότι, αφού συμφωνεί κανείς στην εκχώρηση της ελευθερίας του, εξακολουθεί να παραμένει ελεύθερος! Αποκρύπτει, ο ισχυρισμός αυτός, ότι η συναίνεση δημιουργεί νομιμοποίηση, το καθεστώς όμως αλλάζει άρδην. Η φεουδαρχία στις καλύτερες στιγμές της ήταν όχι απλώς νόμιμη, αλλά και νομιμοποιημένη. Τούτο, όμως, δεν μετέβαλε το δεσποτικό της χαρακτήρα.
[…] Η έννοια του δικαιώματος, επίσης, απαντάται εκεί που δεν υπάρχει ελευθερία/αυτονομία. Οριοθετεί περιοριστικά το πεδίο της κοινωνικής και πολιτικής ετερονομίας, ώστε να μην πλήττεται η ατομική ελευθερία ή, στην καλύτερη περίπτωση, διευρύνει το θεματικό της εύρος. Εκεί που συντρέχει η ελευθερία απορροφάται ή περιττεύει το δικαίωμα. Το δικαίωμα της διαδήλωσης για την ακολουθούμενη πολιτική της κυβέρνησης υπάρχει επειδή η κοινωνία δεν συγκροτεί ή ίδια το πολιτικό σύστημα, ώστε να αποφασίζει αυτή για τα του οίκου της… «


Γιώργος Κοντογιώργης
Έθνος και “εκσυγχρονιστική” νεοτερικότητα (σ. 61-63)
Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2006

Advertisements

Ετικέτες: , , , ,

6 Σχόλια to “Περί δικαιώματος και συναίνεσης”

  1. Γιάννης Says:

    δεν καταλαβαίνω πώς ισχύει το » Συνομολογεί, επομένως, ότι η κοινωνία της δεν είναι αυτόνομη (δηλαδή ελεύθερη) ούτε στο κοινωνικό ούτε στο πολιτικό πεδίο.»
    η ατομική ελευθερία μπορεί να υπάρχει ταυτόχρονα με την κοινωνική, μπορεί και όχι. το ένα δεν αποκλείει το άλλο.

  2. εξαποδω Says:

    @ Γιάννης

    Καλημέρα. Ο Κοντογιώργης λέει ότι η ατομική ελευθερία όχι μπορεί αλλά πρέπει να υπάρχει ταυτόχρονα με την κοινωνική και πολιτική ελευθερία. Αν θέλουμε να είναι πραγματική ελευθερία («καθολική» την ονομάζει). Μάλιστα, κάπου αλλού αναφέρει ότι η μια προϋποθέτει την άλλη. Όσο η κυρίαρχη δυτική σκέψη επικεντρώνεται μόνο στην ατομική ελευθερία αγνοώντας την κοινωνική και πολιτική, τότε αυτό που προκύπτει είναι μια, κατά τη γνώμη μου, ψευδαίσθηση ελευθερίας και όχι η «καθολική». Το να ορίζει κάποιος μόνο την ατομική σαν την «πραγματική» ελευθερία είναι κάπως αφελές και ενίοτε απλά απολογητικό του υπάρχοντος κοινωνικο-πολιτικού συστήματος. Πως μπορείς να είσαι πραγματικά ελεύθερος, όταν για παράδειγμα εκχωρείς υποχρεωτικά τμήμα της κοινωνικής ελευθερίας σου (π.χ. πουλώντας την εργατική σου δύναμη) για να μπορέσεις να ζήσεις ή αναθέτοντας σε επαγγελματίες «αντιπροσώπους» την πολιτική εκπροσώπηση και τη διακυβέρνησή σου και αυτό το ολιγαρχικό καθεστώς το ονομάζεις «δημοκρατία»;

  3. Λαυρέντης Says:

    Το θέμα μ’ ενδιαφέρει πολύ καιρό τώρα και τα δυό άρθρα σου εξαιρετικά ενδιαφέροντα, όπως και οι δυό τρείς παρεμβάσεις.

    Μερικές απλοϊκά διατυπωμένες σκέψεις…

    Το δικαίωμα «παρέχεται» (εξ’ ού και το όνομα) είτε μέσα από κοινωνικούς αγώνες που το διεκδικούν, είτε ως απολειφάδι αποστερηθέντων ελευθεριών μέσω κανονιστικών πλαισίων που περιορίζουν την πρωτογεννή ελευθερία που θέτει κάποια εξουσία που παράγει δίκαιο. Δικαιώματα που δεν αναγνωρίζονται ή παρέχονται από μια τέτοια αρχή, δεν έχουν υπόσταση ως δικαιώματα. Είναι αυτονόητες ελευθερίες.

    Τα δικαιώματα αυτά η έννομη τάξη τα παρέχει προφανώς ως συμβατά με την ύπαρξή της. Είναι αδιανόητο και αυτοκαταστροφικό, να αναγνωρίζεται «ατομικό» δικαίωμα που αντιστρατεύεται την ύπαρξη της «τάξης». Και αυτή ως ζών οργανισμός – δίκαιος ή άδικος, φυσικός ή αφύσικος – έχει αίσθημα αυτοσυντήρησης.

    Γι’ αυτό και με έχει εξοργίσει στην νεοταξική εποχή μας η θεοποίηση του δικαιώματος (ειδικά του λεγόμενου ατομικού), που προϋποθέτει αντικειμενικά την πρότερη αποστέρηση ελευθεριών και την ταυτόχρονη με τον τρόπο αυτό αναγνώριση της παντοδυναμίας του παροχέα…

    Όταν συγκρούεται το ατομικό δικαίωμα με το κοινωνικό – συλλογικό, είναι πεντακάθαρο στα μάτια μου ότι χρησιμοποιείται το άτομο σαν μοχλός διάσπασης του συλλογικού υποκειμένου, μια και η τάξη όπως είπα δεν είναι αυτοκαταστροφική!

    Η γκροτέσκα μάλιστα εισαγωγή τον τελευταίο καιρό «δικαιωμάτων» από το πουθενά, που αντιστρατεύονται ακόμα και την κοινή λογική (ψάξτε και θα βρείτε πολλά να αναμασιώνται στα μπάρ και στα ελευθεριάζοντα στέκια, όπως τα «προσωπικά δεδομένα» για τον επ’ αυτοφώρο συλληυθέντα φονιά ή το άλλο το απίθανο του «αυτοπροσδιορισμού») κάνουν τον προαναφερθέντα στόχο ακόμα πιο ορατό.

    Παρατηρήστε μάλιστα ότι εκείνοι οι «καθώς πρέπει», οι καλοπερασάκηδες, οι βολεμένοι, αυτοί που συντρέχουν με όλη τους τη ζωή την παντοδυναμία της εξουσίας, γίνονται και οι πλέον διαπρύσσιοι διαφημιστές των δήθεν ατομικών ψευδοελευθεριών.

    Δυστυχώς όμως αισθάνομαι πολύ μοναχικά σ’ αυτές τις σκέψεις…

  4. Λαυρέντης Says:

    συλληφθέντα… 🙂

  5. εξαποδω Says:

    @ Λαυρέντης

    Καλώς επέστρεψες(;).

    Συμφωνούμε. Η εξουσία, όμως, μερικές φορές υποχρεούται να παραχωρήσει δικαιώματα ακριβώς για να μην αμφισβητηθεί ολοκληρωτικά η νομιμοποίησή της και η ίδια της η ύπαρξη. Αυτά τα δικαιώματα (π.χ. της απεργίας, του συνέρχεσθαι, κλπ) είναι διαφορετικά από αυτά που «παραχωρούνται» εξ αρχής ενσωματωμένα στο εξουσιαστικό σύστημα αξιών.

  6. Λαυρέντης Says:

    Καλώς σας ξαναβρήκα μετά εικοσαήμερο…

    Πράγματι! Άλλωστε αυτά που αναφέρεις ανήκουν στα κατακτηθέντα με αγώνες και σήμερα λόγω σταδιακής αποστέρησης μας από ελευθερίες, βρίσκονται αντιμέτωπα με το «δικαίωμα» του «επιχειρείν ελευθέρως» ή «εξισοροπείται» η ουσιαστική τους κατάργηση από το «δικαίωμα» της μη ανακοίνωσης των προσωπικών στοιχείων παρακολούθησης από κρατικές κάμερες ή των προσωπικών στοιχείων από εργοδότες που «δικαιούνται» να τα συλλέγουν για το καλό της επιχείρησης…

    Το επερχόμενο καραγκιοζιλικι προβλέπω να μην έχει όρια στα εργασιακά δικαιώματα, αν κρίνω από τα Αμερικανάκια, που για να προσληφθείς σε δουλειά, σου ζητούν αίμα για να δούν αν έχεις κακές «έξεις» και να διατηρούν το DNA σου σε βάση δεδομένων για παν ενδεχόμενο (όπως πιθανή εμφάνιση δαπανηρών μακροχρόνιων ασθενειών που θα ζημιώσουν το ασφαλιστικό πακέτο της εταιρείας!!!)

    Όσο για τα άλλα, όπου νά ‘ναι (ήδη το ψιλοψέλλισε το ΝΑΤΟ…) οι Τούρκοι θα επικαλεσθούν το «δικαίωμα» της ελεύθερης μετακίνησης πάνω από τον Ελλαδικό χώρο, το ίδιο οι δουλέμποροι (παρέα με τον ΣΥΡΙΖΑ) για την μεταφορά δούλων κλπ. κλπ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: