Το παράδειγμα της Ισλανδίας

Το τελευταίο διάστημα, αρχής γενομένης από τις ΗΠΑ, ένα κύμα κρατικοποιήσεων ατυχησάντων Τραπεζών έχει συγκλονίσει τον νεοφιλελεύθερο κόσμο μας. Ναι, αυτόν τον κόσμο που, κατά το δόγμα, τον «αυτορρυθμίζει» η αγορά του! Γερμανία, Ισλανδία, Βέλγιο, Ολλανδία και εσχάτως το Ηνωμένο Βασίλειο προσέτρεξαν σε βοήθεια του τραπεζικού τομέα ξαλαφρώνοντάς τον από τα περίφημα «τοξικά» προϊόντα. Όμως, το παράδειγμα της Ισλανδίας είναι ενδεικτικό των ορίων της νέας αυτής πανάκειας. Υπάρχουν χώρες στις οποίες το μέγεθος του τραπεζικού τομέα υπερβαίνει κατά πολύ αυτό των οικονομικών δυνατοτήτων των κρατών που έχει ως βάση δραστηριοποίησης. Μια ενδιαφέρουσα κουβέντα έγινε ΕΔΩ, στο ιστολόγιο του Χρήστου Μόρφου (γνωστού και ως «Θήτα-Δέλτα» ή «Πολ-Πολ» ή …, 🙂 ).
Η Ισλανδία είναι μια μικρή χώρα του Ατλαντικού Βορρά με 320.000 κατοίκους. Η κύρια πηγή εισοδήματος είναι η αλιεία (ο λόγος μάλιστα που μέχρι σήμερα αρνείται να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση) και κατόπιν ο τουρισμός. Τη δεκαετία του ’90 ο μέχρι τότε μικρός τραπεζικός τομέας άρχισε να διεθνοποιείται, επεκτείνοντας τη δράση του στη Μεγάλη Βρετανία και σε χώρες της Σκανδιναβίας και της Βορ. Ευρώπης. Έφτασε στο σημείο να υπερβεί κατά πολύ το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας. Έτσι, όταν η κρίση τον χτύπησε τον περασμένο μήνα, η κυβέρνηση της χώρας εθνικοποίησε την τρίτη σε μέγεθος τράπεζα της χώρας, στη συνέχεια την πρώτη και τη δεύτερη και στη συνέχεια …η χώρα χρεωκόπησε!! Ο πρωθυπουργός της έχει να αντιμετωπίσει ως επιλογές είτε την υπαγωγή της άλλοτε ακμάζουσας εισοδηματικά χώρας (39.167$ το κατά κεφαλήν εισόδημα το 2007, με ένα εκτεταμένο Κράτος Πρόνοιας) στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, είτε την βαθειά εξάρτησή της από τα δάνεια που θα δώσουν άλλες χώρες (ήδη η Ρωσία πρόλαβε να δανείσει την κυβέρνηση της Ισλανδίας με 4 δις ευρώ!), δηλαδή τη μετατροπή της σε οιονεί προτεκτοράτο!
Ενδεικτικό της κατάστασης «παραμόρφωσης» στο οικονομικό πεδίο που προκάλεσε η διεθνοποίηση και συνακόλουθη γιγάντωση του τραπεζικού τομέα της Ισλανδίας, είναι το γεγονός ότι εξαιτίας της πολύ μικρής εσωτερικής αγοράς, οι ισλανδικές τράπεζες χρηματοδότησαν αυτή την επέκταση στο εξωτερικό δανειζόμενες άφθονο χρήμα από τη διεθνή διατραπεζική αγορά και εσχάτως από καταθέσεις πελατών του εξωτερικού (μόνο στη Βρετανία, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Κοινής Ωφελείας είχαν καταθέσεις ύψους 1,7 δις ευρώ σε ισλανδικές τράπεζες (!) ενώ στην Αυστρία η «Έρστε Μπάνκ», για παράδειγμα, είχε δανείσει σε ισλανδικές τράπεζες το ποσό των 300 εκατομμυρίων ευρώ). Το αποτέλεσμα είναι, λίγο πριν ξεσπάσει η κρίση, το εξωτερικό χρέος μόνο των τριών μεγαλύτερων τραπεζών της χώρας να ανέρχεται στο ιλιγγιώδες νούμερο των 50 δις ευρώ, όταν το ΑΕΠ της Ισλανδίας δεν ξεπερνά τα 8,5 δις ευρώ!! Έτσι, όταν ξέσπασε η κρίση και η διατραπεζική αγορά «πάγωσε» ενώ οι δανειστές ζητούσαν πίσω τα χρήματά τους, οι τράπεζες της Ισλανδίας δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε άλλο παρά να προστρέξουν σε δανεισμό από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλανδίας. Καθώς όμως το μέγεθος των Τραπεζών ήταν πια μεγαλύτερο από αυτό της Εθνικής Οικονομίας, η Κεντρική Τράπεζα δεν μπορούσε να τις χρηματοδοτήσει αφού τα χρηματικά της διαθέσιμα ανέρχονταν περίπου στις 375 δις κορώνες, όταν μόνο οι βαχυπρόθεσμες υποχρεώσεις των τραπεζών βρίσκονταν στις 350 δις κορώνες! Η χρεωκοπία ήταν προ των πυλών…
Έτσι, όταν ακούμε ότι τα κράτη θα παρέμβουν για να σώσουν τις Τράπεζες, το ερώτημα είναι ποια κράτη και τι ρίσκα παίρνουν οι κυβερνήσεις στην πλάτη των απλών πολιτών. Ο παρακάτω πίνακας είναι χαρακτηριστικός καθώς παρουσιάζει το μέγεθος του προβλήματος σε διάφορες χώρες:

Χώρα

Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις των τραπεζών σαν ποσοστό του ΑΕΠ της χώρας

Βέλγιο

285%

Ελβετία

260%

Ισλανδία

211%

Μεγάλη Βρετανία

156%

Ιταλία

86%

Γαλλία

60%

Γερμανία

60%

Ισπανία

36%

Ελλάδα

35%

ΗΠΑ

15%

Πολωνία

10%

(Η πηγή του πίνακα είναι η «Bridgewater Associates» και δημοσιεύτηκε στην International Herald Tribune του περασμένου Σαββατοκύριακου, ΕΔΩ )

Όταν, λοιπόν, ξεσπάσει η κρίση στον όλο τραπεζικό τομέα, οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις των τραπεζών ή μάλλον μέρος αυτών πρέπει άμεσα να καλυφθούν. Πώς μπορεί να γίνει αυτό από τα κράτη όταν για παράδειγμα στο Βέλγιο αυτές είναι σχεδόν τρεις φορές το ΑΕΠ; Βλέπουμε ότι στις ΗΠΑ, που έχουν σοβαρό πρόβλημα με τις τράπεζές τους και από εκεί ξεκίνησε η κρίση, οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις αποτελούν μόνο το 15% του ΑΕΠ κι έτσι, καθώς η υπόλοιπη οικονομία είναι πολύ μεγαλύτερη από τον τραπεζικό τομέα, έχουν τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν δια των κρατικοποιήσεων τις «προβληματικές». Στην Ευρώπη, όμως…;

Ταπεινή γνώμη του γράφοντος είναι ότι η τρέχουσα κρίση στο χρηματοπιστωτικό τομέα θα οδηγήσει δευτερογενώς σε μια απίστευτη συγκέντρωση του κεφαλαίου μέσα από συγχωνεύσεις και εξαγορές (έναντι πινακίου φακής) τραπεζών διεθνώς. Τα κράτη, μέσω των «κρατικοποιήσεων» θα αποτελέσουν το βασικό εργαλείο αυτής της συγκεντροποίησης καθώς είναι βέβαιο ότι μόλις «ηρεμήσουν» τα πράγματα θα «δωρίσουν» ό,τι εξαγόρασαν με λεφτά των απλών πολιτών, σε νέους πανίσχυρους ομίλους που θα δημιουργηθούν. Φαίνεται ότι χρειαζόταν μια «καταστροφή» για να αρθούν και τα τελευταία εμπόδια για την πλήρως ολιγοπωλιακή αναδιάταξη του παγκόσμιου τραπεζικού τομέα.
Παρ’ όλα αυτά, η τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση αποτελεί το πιο ενδεικτικό στοιχείο του «λαχανιάσματος» της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης, αφού χτύπησε τον πιο νευραλγικό τομέα της, αυτόν της χωρίς όρια και φραγμούς διακίνησης του χρήματος.

Advertisements

Ετικέτες: , ,

12 Σχόλια to “Το παράδειγμα της Ισλανδίας”

  1. Θήτα-Δέλτα Says:

    Η «Ταπεινή γνώμη του γράφοντος ότι η τρέχουσα κρίση στο χρηματοπιστωτικό τομέα θα οδηγήσει δευτερογενώς σε μια απίστευτη συγκέντρωση του κεφαλαίου μέσα από συγχωνεύσεις και εξαγορές (έναντι πινακίου φακής) τραπεζών διεθνώς.» είναι πολύ σωστή [και όχι μόνον δευτερογενώς].

    Η σεμνή όμως γνώμη του γράφοντος «Παρ’ όλα αυτά, η τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση αποτελεί το πιο ενδεικτικό στοιχείο του “λαχανιάσματος” της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης, αφού χτύπησε τον πιο νευραλγικό τομέα της, αυτόν της χωρίς όρια και φραγμούς διακίνησης του χρήματος.» είναι, κατά την γνώμη μου, λάθος.

    Τη σημερινή «κρίση» την προετοίμαζαν χρόνια [να αναφέρω για παράδειγμα την κατάργηση το 1999 -επί Κλίντον- την κατάργηση εκείνου του νόμου του 1933 που διαχώριζε επενδυτικές και εμπορικές τράπεζες], την έβλεπαν να έρχεται για χρόνια και ΚΑΝΕΝΑΣ δεν έκανε τίποτα απολύτως.

    Η σημερινή «κρίση» δεν αποτελεί μια δυσλειτουργία του συστήματος, αλλά μία από τις καλύτερες στιγμές του. ΠΛΙΑΤΣΙΚΟ ονομάζεται στην καθομιλουμένη γι’ αυτό και η σεμνή σου γνώμη είναι και αυτή που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

    Διότι το όλο ζήτημα είναι πώς θα υποχρεώσουν οι ΗΠΑ όλους τους υπόλοιπους να πληρώνουν για το δικό τους τεράστιο έλλειμμα. Και μια «αναδιοργάνωση» του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος δεν είναι καθόλου άσχημη ιδέα… Γι’ αυτό όταν ακούω για τον «θαυματοποιό» Γκόρντον Μπράουν -το σχέδιο του οποίου αποδέχτηκαν οι χώρες της Ε.Ε.- με πιάνει ένα ψιλοσύγκρυο. Η Μεγάλη Βρετανία είναι η μόνη χώρα,, μετά τις ΗΠΑ, που αντιμετωπίζει πρόβλημα φούσκας στα ακίνητα.

    Και μ’ αρέσει που πολλοί κατηγορούσαν και κατηγορούν τον γερο-Καραμανλή ότι στήριξε όλη την οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας στην πρώτη οκταετία του στην οικοδομή 😉

    Και άλλα πολλά…

    ΥΓ. Άσχετο: θυμήθηκα με την υπόθεση της Ισλανδίας, ότι η κυβέρνηση της χώρας έχει «πουλήσει» το DNA των κατοίκων της σε πολυεθνικές εταιρείες βιοτεχνολογίας. Άσχετο, αλλά δείχνει το… μέγεθος μερικών κυβερνώντων.

    Την καλημέρα μου!

  2. Michalis Says:

    Ενδιαφέρον το ποστ για την ασυμμετρία ισλανδικών τραπεζών και ισλανδικού κράτους. Θα ήθελα να κάνω όμως δύο διευκρινίσεις, μια και ασχολούμαι αρκετά με την Ισλανδία.

    Το πρώτο είναι σχετικά με τον πλούτο της χώρας. Πέρα από την αλιεία και τον τουρισμό υπάρχουν ενεργοβόρες βιομηχανίες αλουμινίου που εκμεταλλεύονται τη φτηνή γεωθερμική ενέργεια του νησιού. Και η αλιεία όμως δε σημαίνει ότι μιλάμε για τίποτα ψαράδες, αλλά για βιομηχανοποιημένη αλιεία τόσο στο ψάρεμα με σύγχρονο και μεγάλο αλιευτικό στόλο όσο και στην επεξεργασία των ψαριών.

    Το δεύτερο σημείο είναι ότι σε σχέση με την κρατικοποίηση τα πράγματα είναι χειρότερα στην Ισλανδία. Δηλαδή η κυβέρνηση δεν έδωσε χρήματα σε καμία περίπτωση για την αγορά, έστω και σε υποτιμημένες τιμές, κάποιας τράπεζας ή μετοχών της. Απλά ανέλαβε με νόμο τη διοίκηση. Κάτι που σημαίνει ότι δεν έχει αναλάβει και τα χρέη τους, γιατί ακριβώς δε θα μπορούσε να τα εξυπηρετήσει.

  3. εξαποδω Says:

    @ Θ-Δ

    Δεν νομίζω ότι το προετοίμαζαν με τη συνειδητή διάσταση του όρου. Επί Κλίντον, τη χρυσή εποχή της παγκοσμιοποίησης, ήδη το σύστημα είχε πάρει μια τέτοια κατεύθυνση από την ίδια την εσωτερική του λογική που νομίζω ότι μαθηματικά θα κατέληγε στη φούσκα που είπαμε. Ακόμα και πυλώνες του συστήματος είχαν εδώ και χρόνια τρομάξει με την τροπή που φαινόταν να παίρνουν τα πράγματα. Όταν έγραψα για «λαχάνιασμα» εννούσα πως αυτή η ανεξέλεγκτη ροή κεφαλαίων θα επιχειρηθεί να περιοριστεί το επόμενο διάστημα σαν αποτέλεσμα του πρόσφατου σοκ.

    @ Μιχάλης
    Πολύ καλό το ιστολόγιό σου! Ιδιάιτερα χρήσιμο για να καταλάβουμε τη ζωή αυτής της «εξωτικής» για μας χώρας.
    Δεν σου κρύβω ότι η συγκεκριμένη χώρα μου ασκεί μια περίεργη έλξη εδώ και χρόνια και ένα ταξίδι στην Ισλανδία είναι από τα μεγάλα μου απωθημένα! Να δω πότε θα το πραγματοποιήσω!

  4. Vrennus Says:

    Προφανώς δεν υπάρχει καμμία συνωμοσία πίσω από τη σημερινή κρίση. Η κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα οδηγήσει ενδεχομένως σε ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση και ολιγοπωλιακά σχήματα αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποιοι θα επωφεληθούν τελικά. Το ότι εξαγοράζονται ετοιμοθάνατες τράπεζες δεν σημαίνει και πολλά αφού τα «μικρόβια» μεταφέρονται και στις υγιείς. Οι ΗΠΑ δεν έχουν τρόπο να υποχρεώσουν τον κόσμο να «καλύψει» το κολοσσιαίο εμπορικό έλλειμμά τους – πώς ακριβώς θα γίνει αυτό; – αν δεν βρουν τρόπο να υποτιμήσουν κι άλλο το δολάριο σε σχέση με το γουάν και το ρούβλι. Μόνο που τότε όλη τους η οικονομία θα είναι εύκολη λεία για τα πρώην κόκκινα αρπακτικά! (BTW, συμφωνεί κι ο Ανδριανόπουλος μ’ αυτή την ανάλυση 8O)

  5. Michalis Says:

    Για ταξίδι στην Ισλανδία πάντως είναι ευκαιρία τώρα με την υποτίμηση του νομίσματος. Και οι ίδιοι έχουν ξεκινήσει τέτοιες διαφημίσεις!

  6. Θήτα-Δέλτα Says:

    @ εξαποδω

    Εγώ πάλι έχω την αίσθηση -και αποχρώσες ενδείξεις- ότι το προετοίμαζαν πολύ συνειδητά, με στόχο την γενική αναδιοργάνωση του τραπεζικού συστήματος τόσο στις ΗΠΑ όσο, κυρίως, στην Ευρώπη. Θα το μάθουμε κάποτε, και σύντομα μάλιστα. Αν και τότε δεν θα έχει και μεγάλη σημασία… Όπως λες κι εσύ, το έβλεπαν να έρχεται εδώ και χρόνια χωρίς να κάνουν τίποτα. Μπορεί κάποιοι από αυτούς που το έβλεπαν να προετοιμάζονταν για τους χαλεπούς καιρούς, και κάποιοι αυτό έκαναν. Όταν ξεκαθαρίσει το τοπίο [με τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις] θα φανεί ποιος έχει δίκιο. Ο καπιταλισμός εξάλλου έχει και ονοματεπώνυμα.

    Την καλημέρα μου!

  7. ERTY Says:

    KAT ANTISTYXIA ME TON EDO ORGANISMO ANASIGROTISIS EPIXEIRISEON IDRYETAI O ORGANISMOS ANASYGKROTISIS TRAPEZON SE KATHE MIA XORA XORISTA !

    EPISTROFI STON ELLINIKO «PRASINO» SOSIALISMO TIS DEKAETIAS 80!

  8. mnk Says:

    Μήπως δεν είδαμε, σε μικρότερη κλίματα, το ίδιο σενάριο ακριβώς να παίζεται μέσα στην Ελλάδα;
    Τη δεκαετία του ΄80, οι μεγαλύτερες Ελληνικές επιχειρήσεις, με έναν παράξενα ραγδαίο τρόπο, έγιναν όλες προβληματικές, πέρασαν στα χέρια του κράτους, εξυγιάνθηκαν κι ύστερα ξανα-ιδιωτικοποιήθηκαν!
    Μήπως η ίδια αναδιανομή δεν έγινε στην Αμερική το 1929;
    Πρόκειται για τυφλοσούρτη που έχει εφαρμοστεί επανειλημμένα και σε τοπικό και σε διεθνές επίπεδο.
    Κατά περιόδους, περνάει μια «σκούπα» και μαζεύει τον διασκορπισθέντα (στην …πλέμπα) πλούτο.

    Εχω μόνον να συμπληρώσω στα γραφόμενα του αγαπητού Θου-Δου πως και το έλλειμμα της Αμερικής δεν αποτελεί λαχάνιασμα (ή άσθμα ή λόξιγκα ή ναυτία ή βαρυστομαχιά ή…) αλλά εργαλείο επιμελώς προπαρασκευασθέν.
    Οπως λέει κι ο Μπρεχτ: «Μερικές φορές, ο συντομότερος δρόμος ανάμεσα σε δυο σημεία είναι η καμπύλη.»
    Κι όταν λέμε Αμερική, τι εννοούμε; την κυβέρνηση; το χώμα; τους Ινδιάνους; 😀

  9. erty Says:

    Na poume ena fantastiko-ypothetiko senario se mia Fantastiki xora!

    Kapoios ithele na ftiaxei ena A ergostasio .
    Epairne ena oraio daneio katathetontas mia oraia eggyitiki epistoli ap tin G trapeza.

    Bebaia ta lefta den ta eixe. Alla eixe kollhtaria kapoious apo kibernisi i to komma i ton ypodieythinti-dieuthinti tis trapezas.
    Epairne tin oraia eggiitiki p.x 200.000.000.

    Zitouse mia oraia epixorigisi kratiki enisxisi p.x 400-500.000.000.

    Ekane to oraio ergostasio . Agoraze mixanimata palias texnologias dekaetias 50-60 apo Germania pir para(poly ftina).
    San sostos epixeirimatias ekane mia yperkostologisi oti ta agorase sxedon kainoyrgia kai oti axizan p.x. to triplasio-tetraplasio apoti kostizan.
    Me ton idio tropo yperkostolouse ta xrei tis epixeirisis.

    Tio ergostasiop douleue mia xara gia 3, 4, 5, 6 xronia.
    Xathnika emfanizontan xrei. Polla xrei. Kai fysika i paragogikotita itan mikroteri( ton mixanimaton dekaetias 50 ). Fysika probalontan o logos ton diethnos sygkyrion, kriseon, meiomenis paragogikotitas ton ergazomenon(me ta paroximena mixanimata), h grafeiokratia klp klp.

    (Panenthesi. O epixeirimatias spania ftaiei. Sxedon panta ftaine oi alloi ektos apo auton)

    Tote pigaine(gia logous anaptixis bebaia) sto armodio ypourgeio kai zitouse nea epixorigisi. Alla tosa myria kyrie. Allios to magazi kleinei afinontas ston dromo anerges 100, 200, 300 oikogeneies. Paei i anaptixi. Pane kai oi psifoforoi.

    Kai me tin nea epixorisi sto xeri ftou kai pali aptin arxi…

  10. εξαποδω Says:

    @erty

    Συγγνώμη για την καθυστέρηση εμφάνισης του σχολίου, αλλά μόλις άνοιξα τον υπολογιστή.
    Τώρα, προσπαθώ να καταλάβω τι μου θυμίζει η «φανταστική» χώρα που αναφέρεις, τι μου θυμίζει, τι μου θυμίζει, τι …

    @ mnk

    Πιθανώς. Όμως, το σύστημα σε περιπτώσεις κρίσης δεν λειτουργεί γραμμικά αλλά μάλλον χαοτικά, ανοίγοντας πολλά ενδεχόμενα ταυτόχρονα, ακόμη και αντίθετης κατεύθυνσης από την επιθυμητή για τους ενορχηστρωτές αυτής της «πυραμίδας»…

  11. mnk Says:

    «το σύστημα σε περιπτώσεις κρίσης δεν λειτουργεί γραμμικά αλλά μάλλον χαοτικά»

    Χμμμμ, ναι μεν αλλά…
    Εξαρτάται από ποιο πάτωμα της πυραμίδας το βλέπεις.
    Αυτό που στο εισόγειο είναι χαοτικό, αν το παρακολουθείς απ΄τον 27ο μπορεί να μοιάζει σαν μπαλέτο.
    Εξαρτάται πόσο καλή ρύθμιση των φαναριών έχουν κάνει οι συγκοινωνιολόγοι. 😀

  12. Γεωθερμία Says:

    Πολύ ενδιαφέρων κείμενο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: