Η κοινωνική ασφάλιση στο Δυτικό Κόσμο

Μια ενδιαφέρουσα ανασκόπηση της κατάστασης και του χαρακτήρα των ασφαλιστικών συστημάτων σε άλλες περιοχές του λεγόμενου Δυτικού κόσμου, παρουσιάζει σε ομότιτλο άρθρο του ο Ι. Ξένος στο φύλλο 31 (22/3) της 15μερης εφημερίδας «Ρήξη». Διαβάζοντάς το, καταλαβαίνει κανείς ποιές είναι οι νεο-φιλελεύθερες «σταθερές» στις οποίες βασίζονται και οι δικοί μας «μεταρρυθμιστές» του Καραμανλή (και παλιότερα του Σημίτη) για να «σώσουν» το ασφαλιστικό σύστημα, στην καμπούρα των πολλών φυσικά. Διαβλέπει εύκολα κανείς ότι τα μέτρα που περνάνε αυτές τις μέρες δεν θα είναι παρά το κερασάκι στη «δηλητηριασμένη» τούρτα που ετοιμάζονται να μας κεράσουν συντόμως, αλλά τμηματικώς, τα αφεντικά μας…

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

Το παράδειγμα της Χιλής

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 ο Μίλτον Φρίντμαν δήλωνε ότι: «Η φύση και ο χαρακτήρας του αγαθού υγείας, καθώς και οι υπηρεσίες υγείας, δεν διαφέρουν από τις συνήθεις αγορές», προαναγγέλλοντας τι θα ακολουθήσει στις επόμενες δεκαετίες. Το κοινωνικό εργαστήρι εφαρμογής των νεοφιλεύθερων ιδεών του Φρίντμαν (και) για την κοινωνική ασφάλιση αποτέλεσε η Χιλή επί δικτατορίας Πινοσέτ. Εκεί ξεδιπλώθηκε ολοκληρωμένα ο νεοφιλελεύθερος σχεδιασμός με το λεγόμενο ασφαλιστικό των τριών πυλώνων. Ο πρώτος πυλώνας έχει σκοπό να εξασφαλίσει μια ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη και ασφάλιση για όλους τους εργαζόμενους, με συμμετοχή εργαζομένων, εργοδοτών και κράτους. Ο δεύτερος θα καλύπτεται από τις εισφορές των εργαζομένων και των εργοδοτών και ο τρίτος θα αποτελεί την ιδιωτική ασφάλιση. Το παραπάνω σχήμα, με τις διάφορες εκδοχές του, αποτελεί το πρότυπο των «μεταρρυθμίσεων» που προωθήθηκαν τις δύο προηγούμενες δεκαετίες στο σύνολο των αναπτυγμένων χωρών.

ΗΠΑ και Αγγλία

Την πιο ακραία εφαρμογή του βρήκε στις ΗΠΑ, όπου δεν υπάρχει καν ο πρώτος πυλώνας και, εξαιτίας της συρρίκνωσης των εργατικών απολαβών, βρισκόταν σε κρίση και η ιδιωτική ασφάλιση. Γι’ αυτό το 2005 η κυβέρνηση Μπους προχώρησε σε μερική ιδιωτικοποίηση του δεύτερου πυλώνα, αφού οι εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών δεν καταβάλλονται πια στο Δημόσιο, αλλά σε ατομικούς αποταμιευτικούς λογαριασμούς, σαν ένα είδος ατομικού χαρτοφυλακίου, όπου ο ασφαλισμένος-επενδυτής, κάνοντας τις κατάλληλες επενδυτικές κινήσεις στο χρηματιστήριο, παίρνει και το ρίσκο να το πολλαπλασιάσει ή να το εκμηδενίσει. Το πάθημα της Ένρον, η κατάρρευση της οποίας (στην οποία επένδυαν τις εισφορές τους) είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν οι εργαζόμενοι τις συντάξεις τους, δεν παραδειγμάτισε τους Αμερικανούς. Κερδισμένη βγαίνει η ιδιωτική ασφάλιση, μια και το 71,9% των Αμερικανών έχουν ως κύρια ή συμπληρωματική ασφάλιση αυτή κάποιας ιδιωτικής εταιρείας. Ήδη όμως στις ΗΠΑ τα μεγαλύτερα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία παρουσιάζουν ελλείμματα εκατοντάδων δις δολαρίων. Με αυτόν τον τρόπο οι Αμερικανοί κατάφεραν να εξαρτήσουν την κοινωνική ασφάλιση από τη χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία!
Από κοντά και η Αγγλία, όπου η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη είναι μόλις 450 ευρώ. Η ιδιωτική ασφάλιση ανθεί και εκεί με τα 2/3 των εργαζομένων να είναι ασφαλισμένοι και σε κάποια ιδιωτική εταιρεία. Όμως τα ελλείμματα που συσσωρεύουν τα ιδιωτικά ασφαλιστικά ταμεία, εξαιτίας του ξεφουσκώματος του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, απειλούν και εδώ τις συντάξεις.

Κεντρική Ευρώπη

Στην Κεντρική Ευρώπη (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία κ.ά), όπου το κοινωνικό κράτος εγκαθιδρύθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και έχει μεγαλύτερο βάθος, και το συνδικαλιστικό κίνημα αντλεί ακόμη δύναμη από τη δεκαετία του ’70, η ασφαλιστική μεταρρύθμιση δεν είχε αυτόν τον κατακλυσμιαίο χαρακτήρα. Η τακτική που ακολουθήθηκε ήταν να περάσουν οι «μεταρρυθμίσεις» κομμάτι-κομμάτι, δοκιμάζοντας κάθε φορά τα αντανακλαστικά της κοινωνίας. Στα πλαίσια αυτού του μηχανισμού ήταν το να αφεθούν τα μεγάλα ζητήματα του ασφαλιστικού (δημογραφικό, αύξηση του προσδόκιμου ζωής κ.ά) επί δεκαετίες να λιμνάζουν, και έτσι η διόγκωση αυτών των ζητημάτων και η απουσία εναλλακτικής λύσης από το συνδικαλιστικό κίνημα να εμφανίσουν τη νεοφιλελεύθερη ρύθμιση ως μονόδρομο.

Στη Γαλλία μπορεί η δεξιά κυβέρνηση Ζιπέ, το 1995, και η σοσιαλιστική του Ζοσπέν να λύγισαν μπρος στην κοινωνική αντίδραση, αλλά σήμερα, σχεδόν μια δεκαπενταετία μετά, η κοινή γνώμη παρουσιάζεται «ώριμη» να δεχτεί περικοπές ασφαλιστικών «προνομίων», ενώ τοποθετείται αρνητικά απέναντι στις απεργίες. Η προσπάθεια του Ν. Σαρκοζί για μια συνολική ριζική μεταρρύθμιση, όπως προανήγγειλε, φαντάζει εφαρμόσιμη. Η μεταρρύθμιση έχει προχωρήσει και στη Γερμανία από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, με αυξήσεις στα όρια συνταξιοδότησης, μείωση των συντάξεων σε σχέση με τους μισθούς, καθώς και υιοθέτηση και της παράλληλης ιδιωτικής ασφάλισης. Στην Ιταλία η κοινωνική ασφάλιση δέχτηκε πλήγμα από τις κεντροαριστερές κυβερνήσεις του Ρ. Πρόντι με την ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, με την αύξηση των κινήτρων για την ιδιωτική ασφάλιση και την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης στα 67 χρόνια.

Δανία: Ελαστική Ασφάλεια (flexicurity)

Η Δανία είναι μια ακόμα ευρωπαϊκή χώρα όπου εφαρμόστηκε η μεταφορά επιχειρήσεων σε χώρες με φτηνότερα μεροκάματα, αλλά αντισταθμιστικά άνθησε η βιομηχανία των νέων τεχνολογιών. Εκεί, οι νεοφιλελεύθεροι έχουν εντοπίσει το νέο παράδειγμα προς μίμηση, τη flexicurity (ασφάλεια για τον εργαζόμενο και ελαστικότητα για την επιχείρηση). Στη Δανία υπάρχει απεριόριστη ελευθερία στις επιχειρήσεις (σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα) για προσλήψεις και απολύσεις, χωρίς ο εργαζόμενος να παίρνει αποζημίωση όταν απολύεται. Οι εργαζόμενοι όμως εξασφαλίζονται από γενναία κρατική κάλυψη, μιας και τα επιδόματα του δανέζικου ΟΑΕΔ, που καλύπτουν ακόμα και για τέσσερα χρόνια τους απολυμένους, μπορεί να φτάσουν μέχρι και το 90% του μισθού. Εδώ, ο ΟΑΕΔ αναλαμβάνει την εύρεση εργασίας και την επιμόρφωση των απολυμένων. Η Δανία δαπανά το 4,4% του ΑΕΠ της σε επιδόματα και επανεκπαίδευση, ποσό που αντισταθμίζεται από τους πολύ υψηλούς φόρους εισοδήματος. Φυσικά, το μοντέλο της Δανίας δεν είναι δυνατόν να αντιγραφεί εξ ολοκλήρου από καμιά μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα ή τις μεσογειακές και ανατολικοευρωπαϊκές χώρες· αυτό που προωθείται μέσω της συχνής επίκλησης του παραδείγματος της Δανίας είναι η καθιέρωση μόνο της ελαστικότητας. Να μπορούν οι επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν και να απολύουν νέους (κυρίως) εργαζόμενους χωρίς την υποχρέωση αποζημιώσεων και συνταξιοδοτικών εισφορών.

Διαβάστε:
• Βασίλη Μηνακάκη, Κοινωνική Ασφάλιση, από το «κράτος» πρόνοιας στην ελαστασφάλεια, εκ. ΚΨΜ, Αθήνα 2008.
• Λέστερ Θάροου, Το Μέλλον του Καπιταλισμού, εκ. Λιβάνη, Αθήνα.
• Αντρέ Γκορζ, Οι δρόμοι του Παραδείσου, Εναλλακτικές Εκδόσεις, β΄ έκδοση, Αθήνα 2007.
Δείτε:
• Το ντοκιμαντέρ του Άλεξ Γκίμπνεϊ, Enron, Καρχαρίες στο Δωμάτιο, ΗΠΑ 2005

Ι. Ξένος

Σημείωση: Μέσα στον ορυμαγδό των ημερών με το ασφαλιστικό και την ονομασία της ΠΓΔΜ, φαίνεται να περνάει στα μουλωχτά η ουσιαστική παράδοση της Δημόσιας Παιδείας στα χέρια ενός ομίλου επιχειρηματιών με προεξάρχοντα το γνωστό ΔΟΛιο όμιλο. Διαβάστε στον «Αμετανόητο« για το τόσο σοβαρό αυτό θέμα…

Advertisements

Ετικέτες: ,

2 Σχόλια to “Η κοινωνική ασφάλιση στο Δυτικό Κόσμο”

  1. Αλέξανδρος Ζήβας Says:

    Αποκωδικοποίηση….: ψυχής, σιωπής, θρησκειών, μυθολογιών,….
    Σχηματοποίηση λόγου, θεογονία, κοσμογονία,….
    Γεια….
    URL : http://www.siopi.gr

  2. manitaritoubounou Says:

    Για δέστε εδω κριτική «του εναλλακτικού ασφαλιστικού» του ΣΥΡΙΖΑ:

    Ασφαλιστικό του … ΣΥΡΙΖΑ: Ελπίδες ή παγίδες;

    http://manitaritoubounou.wordpress.com/2008/03/29/asfalistiko-syriza-pagides/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: