40 χρόνια από τον Γερμανικό «Μάη»

Η εξέγερση στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλευ, στις ΗΠΑ, το 1965, ο Ιούνης του ‘67 στη Γερμανία και ο Μάης του ‘68 στη Γαλλία, είναι τα ορόσημα που σηματοδοτούν την ριζοσπαστικοποίηση της νεολαίας στις δυτικές μητροπόλεις τη δεκαετία του ‘60. Είναι σημεία αναφοράς, ακόμη και σήμερα, του επαναστατικού κύματος που συγκλόνισε τον πλανήτη εκείνη τη δεκαετία και μέχρι τα μέσα του ‘70. Κούβα, Πολιτιστική Επανάσταση, Βιετνάμ, εθνικοαπελευθερωτικοί και αντιαποικιακοί αγώνες στον Τρίτο Κόσμο, νεολαιίστικες εξεγέρσεις στη Δύση, παρήγαγαν και ανατροφοδοτούσαν το ένα το άλλο, σε μια ιστορική στιγμή που φαινόταν ότι η παγκόσμια επανάσταση ήταν ένα ενδεχόμενο ολότελα ανοιχτό.
Ο Ιούνης του ‘67 στη Γερμανία ήταν μια ιδιαίτερη στιγμή αυτής της περιόδου με βαθιές συνέπειες στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας. Ο Στράτος Ιωαννίδης με ένα εξαιρετικό κείμενό του στο φύλλο 15 (16/6/2007) της δεκαπενθήμερης εφημερίδας “ΡΗΞΗ”, το οποίο αναπαράγουμε παρακάτω, παρουσιάζει τα γεγονότα, το κλίμα και τους πρωταγωνιστές εκείνου του Ιούνη καθώς και την πορεία τους μέσα στο χρόνο…

ΜΙΑ ΕΠΕΤΕΙΟΣ: ΤΟΤΕ ΠΟΥ Ο ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ

ΜΑΗΣ ΤΟΥ ’68 ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΙΟΥΝΗ ΤΟΥ ’67

Η γενική φοιτητική εξέγερση του 1968 καθιερώθηκε στην Ιστορία ως ο παρισινός Μάης του ’68. Αυτή η απλοποίηση των ΜΜΕ εκτόπισε σε δεύτερο πλάνο το γερμανικό φοιτητικό κίνημα, πιο βαθύ και διαρκές στις επιπτώσεις του από το γαλλικό, που ξεκίνησε ένα χρόνο πρωτύτερα με αφορμή τον φόνο του φοιτητή Μπένο Όχνεσοργκ από τον αστυνομικό Καρλ-Χάιντζ Κούρας, στη διάρκεια μιας εκδήλωσης διαμαρτυρίας εναντίον της επίσκεψης του σάχη της Περσίας στο Δυτικό Βερολίνο.

Συνέβη στις 2 Ιουνίου του 1967, όταν ο σάχης επισκεπτόταν επίσημα το Βερολίνο. Οι φοιτητές, κινητοποιημένοι και πληροφορημένοι από το ιρανικό αντιμοναρχικό κίνημα για τα βασανιστήρια στο Ιράν, διαμαρτύρονταν μαζικά κατά της γερμανικής κυβέρνησης που υποδεχόταν τον τύραννο. Στις διαδηλώσεις της προηγούμενης μέρας, η αστυνομία είχε κάνει τα στραβά μάτια στους τραμπουκισμούς ασφαλιτών και οπαδών του καθεστώτος, που χτύπησαν με λοστούς τους διαδηλωτές. Εκείνο το βράδυ ο σάχης και η αυτοκράτειρα Φαράχ Ντιμπά θα πήγαιναν στην όπερα, για να παρακολουθήσουν μια παράσταση του Μαγικού Αυλού του Μότσαρτ.

Το πολιτικό κλίμα ήταν εξαιρετικά ηλεκτρισμένο. Μόλις έφτασε εκεί ο σάχης, οι διαδηλωτές άρχιζαν να φωνάζουν: «Δολοφόνε, δολοφόνε!» Η αστυνομία και οι τραμπούκοι του Ιρανού μονάρχη τούς επιτέθηκαν βάναυσα. Ακούστηκε ένας πυροβολισμός και έπεσε ένας φοιτητής, ενεργό μέλος της νεολαίας της ευαγγελικής εκκλησίας. Ποτέ δεν διευκρινίστηκε υπό ποιες συνθήκες. Η σφαίρα που δέχτηκε από πίσω, από απόσταση ενάμισι μέτρου, σφηνώθηκε στο κρανίο του. Ο αστυφύλακας που τον πυροβόλησε έδωσε τρεις διαφορετικές εκδοχές του συμβάντος, όμως τελικά τα δικαστήρια τον απάλλαξαν.

Αρχικά, οι αστυνομικοί απέφυγαν να συνδράμουν τον τραυματία. Ο Όχνεσοργκ πέθανε μέσα στο νοσοκομειακό που τον μετέφερε στο νοσοκομείο και υπήρξε ο πρώτος μάρτυρας, αλλά και ο καταλύτης του γερμανικού φοιτητικού κινήματος, που εκείνη την ημέρα πραγματοποίησε το ποιοτικό άλμα προς τα εμπρός. Ανάμεσα στους διαδηλωτές βρισκόταν και ένας προοδευτικός δικηγόρος του Βερολίνου, ο Ότο Σίλι, που αργότερα, αναφερόμενος στη δίκη που απάλλαξε τον αστυφύλακα Κούρας, δήλωσε: «Με αυτή την απόφαση, σήμερα, γκρεμίστηκε η πίστη μου στο κράτος δικαίου και στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης». Μετά το θάνατο του Όχνεσοργκ, οι φοιτητές πραγματοποίησαν γενική συνέλευση, όπου μια κοπέλα πήρε κάποια στιγμή τον λόγο: «Στη βία οφείλουμε να απαντούμε με αντι-βία. Απέναντί μας έχουμε τη γενιά του Άουσβιτς και μ’ αυτούς δεν μπορούμε να συνδιαλεγόμαστε!» Μάλιστα, τόλμησε να προτείνει να επιτεθούν σε ένα αστυνομικό τμήμα για να αρπάξουν όπλα. Δεν της έδωσαν ιδιαίτερη σημασία. Η κοπέλα ονομαζόταν Γκούντρουν Ένσλιν και, μερικά χρόνια αργότερα, θα ήταν από τους ηγέτες της Φράξιας Κόκκινος Στρατός, της ομάδας Μπάαντερ- Μάινχοφ. Ο Σίλι υπήρξε και δικηγόρος της Ένσλιν και κατηγόρησε τότε το κράτος ως τρομοκράτη, επειδή έκλεισε τα μέλη της οργάνωσης στα περιβόητα λευκά κελιά.

Η ιδέα της Ένσλιν ότι είχαν να κάνουν με τη γενιά του Άουσβιτς δεν στερούνταν βάσης. Για παράδειγμα: αρχηγός της αστυνομίας του Βερολίνου, την ημέρα που δολοφονήθηκε ο Όχνεσοργκ, ήταν ο Χανς Ούλριχ Βέρνερ, αστυνομικός που είχε προσχωρήσει στα Ες-ες και διακρίθηκε ως ο ιθύνων νους της πολιτικής της καμένης γης στην Ουκρανία και του αγώνα εναντίον των παρτιζάνων στην Ιταλία, για τα οποία παρασημοφορήθηκε. Αυτή η συνιστώσα, η αντιμετώπιση δηλαδή του τρομερού ναζιστικού παρελθόντος, αποτέλεσε ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία του γερμανικού ’68.

Ο θάνατος του φοιτητή πυροδότησε ένα κύμα διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη Γερμανία. Η Συνομοσπονδία Σοσιαλιστών Φοιτητών (SDS), επικεφαλής του κινήματος διαμαρτυρίας, κατέγραψε μια τεράστια αύξηση μελών. Ο ηγέτης, η μεγάλη μορφή της εξέγερσης, ήταν ένας 27χρονος φοιτητής της κοινωνιολογίας, ο Ρούντι Ντούτσκε, που είχε καταφύγει στο Δυτικό Βερολίνο για να αποφύγει τη στράτευση. Χαρισματικός, πανέξυπνος, τρομερός ρήτορας, επιβαλλόταν στις συνελεύσεις και αναμετρήθηκε με διανοούμενους του διαμετρήματος των Χέρμπερτ Μαρκούζε, Ραλφ Ντάχρεντορφ και Γιούργκεν Χάμπερμας, ο τελευταίος μάλιστα, στη σύγκρουση μαζί του, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου ενός «αριστερού φασισμού».

Δεν διήρκεσε πολύ η ηγεσία του Ντούτσκε. Στις 12 Απριλίου του 1968, ένα μήνα πριν τον γαλλικό Μάη, το γερμανικό κίνημα αποκτούσε έναν καινούριο μάρτυρα. Ο Ντούτσκε, βγαίνοντας από ένα φαρμακείο, δέχτηκε την επίθεση ενός νεαρού άνεργου, του Γιόζεφ Μπάχμαν, που του φώναξε: «Κομουνιστικό γουρούνι!» και τον πυροβόλησε τρεις φορές. Σε απάντηση, οι φοιτητές επιτέθηκαν στα κεντρικά γραφεία της λαϊκής σκανδαλοθηρική φυλλάδας Μπιλτ Τσάιτουγκ, η οποία έχυνε χολή εναντίον τους, και πυρπόλησαν τα φορτηγά διανομής στη διάρκεια μιας από τις μεγαλύτερες οδομαχίες της μεταπολεμικής Γερμανίας.

Ο Ντούτσκε έμεινε ανάπηρος και χρειάστηκε να ξαναμάθει να μιλάει από την αρχή. Ύστερα από πολλά χρόνια η κατάστασή του βελτιώθηκε κάπως, κατέφυγε στη Δανία και, στο τέλος της ζωής του εντάχτηκε, στο κόμμα των Πρασίνων. Πέθανε τα Χριστούγεννα του 1979. Ως συνέπεια της εγκληματικής απόπειρας, ο Ντούτσκε υπέφερε από συχνές κρίσεις επιληψίας και πνίγηκε στην μπανιέρα του σπιτιού του.

Στο μεταξύ, το γερμανικό φοιτητικό κίνημα είχε σπάσει σε χίλια κομμάτια. Κάποιοι εντάχθηκαν στις γραμμές των ποικιλώνυμων μαρξιστικών-λενινιστικών «κομμάτων», που ανταγωνίζονταν μεταξύ τους σε επαναστατικότητα. Άλλοι πήραν τα κουμπούρια και ρίχτηκαν στην ένοπλη πάλη, όπως το αναρχικό Κίνημα 2 Ιουνίου (επέτειος του θανάτου του Όχνεσοργκ) και η Φράξια Κόκκινος Στρατός, που αυτοκαθοριζόταν ως μαρξιστική-λενινιστική, με τη γνωστή κατάληξη. Μεγάλο μέρος ασπάστηκε την ιδέα του Ντούτσκε της μακράς πορείας διά μέσου των θεσμών και συσπειρώθηκε στο κόμμα των Πρασίνων, που απέκτησε μεγάλη απήχηση. Ο δικηγόρος Σίλι εκλέχθηκε βουλευτής των Πρασίνων και μεταπήδησε κατόπιν στους σοσιαλδημοκράτες, όπου ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Εσωτερικών υπερασπιζόμενος σθεναρά τον νόμο και την τάξη. Ο πρώην συνήγορος των «τρομοκρατών» έφτασε στο σημείο να δηλώσει: «Αν οι τρομοκράτες επιζητούν τον θάνατο, θα τον έχουν». Ο Γιόσκα Φίσερ, που το ’68 πρωτοστατούσε στις καταλήψεις σπιτιών στη Φρανκφούρτη και συγκρουόταν άγρια με την αστυνομία στους δρόμους, αναδείχτηκε στον υπουργό Εξωτερικών που διεκπεραίωσε, με καγκελάριο τον σοσιαλδημοκράτη Γκέρχαρντ Σρέντερ, τον πρώτο πόλεμο της καινούριας Γερμανίας βομβαρδίζοντας τη Γιουγκοσλαβία και συμπράττοντας στη διάλυσή της. Ένας από τους αρχηγούς των «βίαιων» της γερμανικής αριστεράς, ο δικηγόρος Χορστ Μάλερ, κατάντησε να είναι σήμερα ένας από τους ιδεολόγους των νεοναζιστών…

Πηγές: El Paνs, 03/06/2007

Communautιs pour le socialisme, P. Dιmerin (Maspero, 1976)

L’affaire allemande, (Edition Speciale – Liberation No:1180, 1977).

Advertisements

5 Σχόλια to “40 χρόνια από τον Γερμανικό «Μάη»”

  1. Vrennus Says:

    Κάτι είχε ψυλλιαστεί ο Χάμπερμας που επέσειε τον κίνδυνο του «αριστερού φασισμού». Αλλά κι ο Μαρκούζε με εξαιρετική οξυδέρκεια απέδιδε (αν θυμάμαι καλά) τη ριζοσπαστικότητα των νεολαιίστικων κινημάτων μάλλον στην νεανική ορμή παρά σε επαναστατική διάθεση. Είναι καιρός, νομίζω, σαράντα χρόνια πέρασαν, να σταθούμε κτιρικά (διαλεκτικά) απέναντι στα κινήματα του ’60, αντί να τα αγιοποιούμε. Ίσως ν’ ανακαλύψουμε πως, με τον τρόπο τους, συνέβαλαν στην κατοπινή κυριαρχία της νεολιμπεραλιστικής ιδεολογίας.

  2. εξαποδω Says:

    Πολύ μεγάλη κουβέντα αυτή!
    Νομίζω ότι δειλά-δειλά έχει αρχίσει να γίνεται, ήδη από τα έργα του Κρίστοφερ Λάς και πιο πρόσφατα από τον Μισεά. Θα αργήσει πολύ, όμως, να γίνει σε όλη την έκταση και το βάθος που απαιτείται γιατί μην ξεχνάμε ότι η «τρομερή γενιά» του ’60 ελέγχει σήμερα όλα τα πόστα, ειδικά αυτά που αφορούν την παλαιώς λεγόμενη «αναπαραγωγή».

  3. gregykapogeorge Says:

    Μας έδωσαν τουλάχιστον μια εμπειρία! Και πρέπει να την χρησιμοποιήσουμε

  4. κώστας Says:

    Μια μικρή διόρθωση. Το όνομα του πρώτου νεκρού στις 2 Ιουνίου 1967 ήταν Όνεσοργκ και όχι Οχνεσοργκ. Επίσης ο γνωστός διανοούμενος λεγόταν Ντάρεντορφ και όχι Ντάχρεντορφ. Όχι ότι έχει ιδιαίτερη σημασία για το κείμενο, αλλά το «h» στα γερμανικά συχνά δεν προφέρεται, ειδικά αν δεν είναι το αρχικό γράμμα.

  5. εξαποδω Says:

    @ Κώστας

    Έχεις δίκιο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: